‘Duurzaamheid is voor wetenschappers eigenlijk heel logisch’: Estel Collado Camps, GreenLabs NL

Estel Collado Camps is onderzoeker Tumorimmunologie bij het Radboudumc. Ze richt zich op het inzetten van het eigen afweersysteem tegen kanker. Met Florijn Dekkers, Hannah Johnson en Benoit Nicolet vormt ze de groep die Green Labs NL heeft opgericht.

Wat is Green Labs NL?

Green Labs NL is een nieuwe organisatie voor duurzamer onderzoek. Dit komt vanuit de onderzoekswereld zelf, waar duurzaamheid ook internationaal al best wel leeft.  Je doet ook onderzoek om problemen op te lossen; niet om meer problemen te veroorzaken.

Nu valt dat vaak nog best tegen. Er is veel grote apparatuur: massaspectrometers, grote microscopen, ventilatie, ultralage-temperatuurvriezers. Eén zo’n vriezer gebruikt al meer energie dan een groot huishouden. Je gebruikt schadelijke chemicaliën, wat veel chemisch afval oplevert. Bij celkweek heb je een berg plastic afval als je klaar bent. Zelfs dieronderzoek, waar de regels al heel streng zijn, heeft soms nog ruimte voor verbetering. En veel onderzoek blijft bij overdoen niet overeind. Als je resultaten niet herhaalbaar zijn, gebruik je je materiaal niet optimaal.

Vaak merk je dat er erg makkelijk gedacht wordt: wij werken aan verbeteringen, dat weegt op tegen de schade die we aanrichten. Of de aandacht ligt vooral bij de kwaliteit van het onderzoek en de druk om snel een artikel te publiceren. De noodzaak wordt nog vaak niet echt gevoeld.

Maar wel door jullie. Hoe zijn jullie bij Green Labs NL gekomen?

Net zoals veel mensen in het onderzoek doe ik thuis hard mijn best om duurzaam te leven. Maar als je op het lab komt, gebeurt er vaak niets. Er wordt geen afval gescheiden en duurzaamheid is meestal geen onderdeel van de onderzoeksopzet. Kritisch zijn en problemen willen oplossen is de kern van een goede wetenschapper zijn; voor mij is het heel logisch dat we dit ook op willen lossen.

Hoe vergroen je een lab?

Duurzamer onderzoek begint al in de planning. Het verschilt per onderzoek wat het beste is. Soms is één groot onderzoek beter dan een paar kleinere. Als je dan veel betrouwbare resultaten krijgt, die goed te controleren en herhalen zijn door andere bezoekers, bespaar je uiteindelijk ook.

Maar soms kun je ook met minder tests toe of kun je meerdere onderzoeken combineren. Of onderzoek ook bij negatieve resultaten publiceren, zodat iemand door kan bouwen op jouw resultaten. Zo voorkom je verspilling. Het ligt wel gevoelig, want er is veel druk om als eerste met mooie resultaten van een onderzoek te komen.  Dat moedigt samenwerking niet echt aan. En goed voor je mentale gezondheid is het ook niet. Dat is ook een soort van duurzaamheid.

Green Labs NL is net gestart. Wat kunnen mensen de komende tijd verwachten?

We hebben 23 juni onze kick-off om kennis te maken met iedereen die hier mee bezig is. Leren van anderen is heel belangrijk om snel stappen te maken. Daarom heeft onze website tips en informatie, maar ook fora om met elkaar in contact te komen. We willen verschillende pilots starten op onze instituten. Alles wat werkt, rollen we graag uit naar alle universiteiten en academische ziekenhuizen. En het internationale green labs-symposium wat dit jaar in Denemarken was, halen we volgend jaar hierheen.

Wat zou je willen zeggen tegen mensen die zich ook willen gaan inzetten voor meer duurzaamheid op hun werk of opleiding?

Ga het gewoon doen, probeer dingen uit. Maar doe het niet alleen. Als je praat met mensen, zie je dat er al best veel mogelijk is. Netwerken en kennis delen maakt alle wetenschap beter, ook duurzame wetenschap.