Interview Jeroen Meijerink, De Groene OK: ‘Groen succes start op de werkvloer’

Het landelijk netwerk Groene OK lanceerde afgelopen week een nieuwe website. Jeroen Meijerink is chirurg en afdelingshoofd Operatiekamers bij het Radboudumc, Duurzame Zorgprofessional 2019 en mede-opstarter van het landelijk netwerk de Groene OK (operatiekamer).

Jeroen Meijerink staat voor een abstract kunstwerk. Hij draagt een donkere trui, een blauw overhemd en heeft zijn bril bovenop zijn haar gezet.
Beeld: ©Jeroen Meijerink

Kun je wat vertellen over je start met de groene OK?

Na mijn start als chirurg in het MC Leeuwarden en het VU Medisch Centrum ging ik werken bij het Radboudumc. Daar hebben ze al jaren een stevige duurzaamheidsagenda. Cathy van Beek, toen in de Raad van Bestuur, zei: ‘Het Radboudumc is bezig met duurzame zorg. De OK is volgens ons een afdeling waar veel winst te behalen valt. Wil jij dat doen?’

Dan zie je al snel dat 30 tot 40% van wat hier dagelijks het ziekenhuis binnenkomt en 20-30% wat er aan afval uitgaat, van de OK is. Eigenlijk is het heel tegenstrijdig; alle reusables werden steeds meer vervangen door disposables. Enerzijds werd het door de industrie gepusht,  maar anderzijds was voor ons ook makkelijk onder andere voor de patiëntveiligheid: je gebruikt het, je gooit het weg en je hebt altijd een nieuwe schone set.

Als je terugkijkt, denk je dan wel: is dit de bedoeling? Dat we instrumenten één keer gebruiken en dan laten verbranden? We staan voor de enorme uitdaging om in 2030 onze uitstoot te halveren. Dat zouden we zo dus niet halen. Maar het kan ook prima anders.

Hoe vergroen je een OK?

Je moet bij alles wat je doet kijken wat de duurzaamste oplossing is. Soms is dat een herbruikbare oplossing. Soms is dat wel wegwerp, maar dan het liefst van materialen die weer verwerkt worden tot hoogwaardige producten. Het is jammer als je het hoogwaardige kunststof van onze instrumenten verbrandt of er bumpers en plantenbakken van maakt. Je kunt niet de hele wereld vol zetten met bumpers en plantenbakken, maar we gaan wel altijd nieuwe instrumenten nodig hebben. Als je daar dan geen nieuwe ruwe aardolie meer voor nodig hebt, is dat pure winst.

Naast je werk voor het Radboudumc deed je mee aan het opzetten van het landelijk netwerk de Groene OK. Hoe kwam je daar terecht en wat doet dit netwerk?

Vanwege ons werk op de OK in het Radboud werd ik gekozen tot Duurzame Zorgprofessional 2019. Daardoor werd ik vaker uitgenodigd om te spreken op congressen. Ik kwam steeds meer mensen tegen die dit onderwerp ook ter harte nemen. En we vonden duurzame zorg eigenlijk te belangrijk om van individuen af te laten hangen.

We benaderden daarom de wetenschappelijke verenigingen van de snijdende specialismen en de anesthesie samen met de beroepsverenigingen van medewerkers op OK. Inmiddels hebben die zich ook allemaal verbonden aan de Green Deal, ons netwerk en onze doelen. We zetten in op vier hoofdonderwerpen: energiegebruik, circulair gebruiken van instrumenten, verminderen van plastic afval en minder vervuiling door schadelijke anesthesiegassen en medicijnresten.

We willen als netwerk via de werkgroepen graag de ziekenhuisoverstijgende problemen aanpakken, zonder dat iedereen dat los op hoeft te pakken. Zo zit in veel verpakkingen nog een gebruiksaanwijzing. Die hebben we niet elke keer nodig dus dat gaat dan ongelezen in het afval. Samen kunnen we kijken of bijvoorbeeld een QR-code genoeg is. En als daar wetten en regels voor in de weg staan, dan kunnen we kijken of die kunnen veranderen.

We zijn ook bezig met een leidraad voor duurzaamheid voor alle chirurgische richtlijnen. Het doel is dat duurzamere zorg deel wordt van alle nieuwe en bijgewerkte richtlijnen voor de snijdende beroepen.

Daarnaast zijn we met het Radboudumc, het LUMC en adviesbureau Gupta Strategists bezig met een groene barometer voor ziekenhuizen. Dit helpt intern om te kijken waar je kunt verbeteren. Maar het maakt het ook makkelijker om goede voorbeelden op te sporen en te delen. We hebben nu een eerste versie en we verwachten met twee á drie maanden een werkbare versie te hebben voor alle ziekenhuizen.

Het netwerk de Groene OK heeft een nieuwe website gelanceerd. Wat is hier te vinden?

We willen graag via onze website ‘www.degroeneOK.nl' heel praktische informatie geven: ‘Wat kan ik zelf doen?’ Het start makkelijker als je ervaringen kunt vinden van anderen, hoe zij het hebben aangepakt. We merken dat de meeste ziekenhuizen wel afval kunnen verminderen, vaker de luchtbehandeling uit kunnen zetten, minder instrumenten kunnen gebruiken en meer herbruikbare kleding en materialen.

We gaan bijvoorbeeld nu in het Radboud terug naar herbruikbare bloeddrukbanden. Dat levert straks 200.000 euro per jaar op én een enorme milieuwinst. Dat laat ook zien dat duurzame zorg niet bij voorbaat duurder hoeft te zijn, integendeel! Op de website hebben we nog veel meer van dit soort voorbeelden.

Wat zou je willen zeggen tegen mensen die zich willen gaan inzetten voor groenere zorg?

Het grote succes is dat je groenere zorg ziet ontstaan vanaf de werkvloer, dat het niet van boven af wordt afgedwongen. Natuurlijk moet je steun hebben van je Raad van Bestuur en managers, maar het allerbelangrijkste is dat je samenwerking zoekt in je ziekenhuis, met je collega’s.

Een persoonlijke missie mist vaak draagvlak, samen kom je verder. Zoek enthousiaste mensen die betrokken zijn bij duurzaamheid en kijk wat je kunt doen waar je nu bent. Als je kunt laten zien dat je resultaten boekt, krijg je anderen makkelijker mee.

Je gaat moeten werken aan de cultuur; vragen stellen over of het nodig is wat je doet of dat het ook anders kan, een beetje duurzamer. Het moet natuurlijk goed en veilig zijn voor je patiënten, maar hoe kunnen we dat ook duurzaam doen?

Lees meer